|
Numer 4/2008
|
Racjonalne powody akceptacji koncepcji pseudonaukowych:
dążenie do prostoty, społeczny podział pracy w nauce
i fałszywe dychotomie pojęciowe
Maciej Haman
Wydział Psychologii, Uniwersytet Warszawski
Streszczenie |
Prowokacja T. Witkowskiego (Aulagnier, R., 2007,. Wiedza prosto z pola. Charaktery, 10, 34-37)
ujawniła trzy mechanizmy powstawania pseudonaukowych koncepcji na pograniczu
psychologii naukowej i praktyki: irracjonalny, ekonomiczny oraz racjonalny,
który jest przedmiotem tego artykułu. Odbiorca pseudonaukowych treści zawierających
terminy pochodzące z innych dziedzin nauki akceptuje je na podstawie racjonalnego
założenia o podziale pracy w nauce, oczekując, że stoją za nimi rzetelne, prowadzone
przez ekspertów w tych dziedzinach, badania. Prowokacja nie ujawnia natomiast
komplementarnego mechanizmu, jakim jest dążenie do upraszczania pojęć i tworzenia
fałszywych dychotomii. W niniejszym artykule przedstawiam ten mechanizm na przykładach
rozróżnienia pamięci świadomej i nieświadomej (Bedford, 1997) oraz, zainspirowanych
pracami Sperry'ego i współpracowników nad konsekwencjami przecięcia spoidła wielkiego,
prób przypisania półkulom mózgowym ogólnych specjalizacji. W końcowej części staram się
pokazać, jak współdziałanie tych mechanizmów prowadzi do złudnego poczucia możliwości
kontroli przebiegu procesów psychicznych.
Słowa kluczowe: pseudonauka; redukcjonizm; społeczny podział pracy w nauce; fałszywe dychotomie
|
|
|
|
