|
Numer 4/2008
|
Miejsce nauki i psychologii w kulturze zdominowanej ideologią wolnego rynku
Krzysztof Mudyń
Instytut Psychologii Stosowanej, Uniwersytet Jagielloński
Streszczenie |
Autor zastanawia się nad lokalizacją nauki w systemowo rozumianej rzeczywistości
oraz rolą nauki w kulturze rządzonej regułami wolnego rynku. Porównując ewolucje
kultury do pędzącego pociągu, sugeruje że jej wpływ na kierunek ewolucji kultury
jest znikomy - nauka nie jest bowiem ani lokomotywą, ani motorniczym pociągu. Jej
przedstawiciele są pasażerami czwartego wagonu. Ich praktyczna rola sprowadza
się głownie do analizowania i komentowania bieżących wydarzeń oraz uczestniczeniu
w minimalizowaniu skutków katastrof, kiedy te już wystąpią. Autor uzasadnia też,
że akademicka wiedza psychologiczna kieruje się innymi celami niż psychologia
stosowana lub potoczna. Ponadto, z konieczności, ma ona charakter deklaratywny
i w niewielkim tylko stopniu jest przekładalna na praktyczne umiejętności
wprowadzania zmian, czyli na wiedzę proceduralną. Istnieje wiele psychologii -
każda z nich poszukuje i gromadzi inny rodzaj wiedzy (i umiejętności), stosownie
do realizowanych celów. Nie należy zatem oczekiwać, że wiedza praktyczna (także
zasługująca na miano profesjonalnej) musi być czymś pochodnym w stosunku do wiedzy
naukowej. Nie należy lekceważyć wiedzy i umiejętności powstających poza obszarem
zainteresowań i metod psychologii akademickiej. Jeśli praktyków, nazwiemy szamanami,
to zgodnie z tą retoryką, teoretycy byliby kaznodziejami, a empirycznie nastawieni
eksperymentatorzy - majsterkowiczami.
Słowa kluczowe: miejsce nauki w gospodarce wolnorynkowej, w nauka czysta vs nauka
w służbie potrzeb i problemów społecznych, wielość psychologii, szamani,
kaznodzieje i majsterkowicze.
|
|
|
|
