Czasopismo Psychologia Społeczna: zawartość numerów

Reprezentacje poznawcze terrorysty i ich indywidualne uwarunkowania

Tomasz Kubik i Małgorzata Kossowska
Instytut Psychologii, Uniwersytet Jagielloński

     
Streszczenie

Prezentowane badanie ma charakter eksploracyjny i jest częścią prac nad psychologicznymi determinantami poczucia zagrożenia terroryzmem. Założono, że to, jak ludzie postrzegają źródło zagrożenia (terrorystów), ma wpływ na samo poczucie zagrożenia i sposoby radzenia sobie z nim, odzwierciedlone w postawach i zachowaniach. Celem opisanych badań była zatem identyfikacja sposobów postrzegania terrorystów oraz sprawdzenie związków tych reprezentacji z orientacjami ideologicznymi, wyznaczającymi sposób odbioru i wartościowania informacji ze świata społecznego. Skoncentrowano się na percepcji terrorystów Al-Kaidy, gdyż to członkowie tej organizacji stanowią dla Polaków prawdziwe zagrożenie. Pierwszy etap badania miał charakter jakościowy i służył wyodrębnieniu możliwie różnorodnych charakterystyk przypisywanych tej określonej grupie terrorystów. Materiał ten posłużył do ułożenia skali do badania sposobów postrzegania terrorystów, którą następnie poddano weryfikacji w badaniach ilościowych. Korzystając z eksploracyjnej, a następnie konfirmacyjnej analizy czynnikowej, stwierdzono, że struktura skali ma charakter czteroczynnikowy, a wyodrębnione wymiary (Terrorysta: Ideolog, Żołnierz, Psychopata i Zdesperowany Fanatyk) są spójne z wizerunkami wyodrębnionymi w innych, prowadzonych na świecie, badaniach. Okazało się także, że wymiar Terrorysta-Ideolog wiąże się z autorytaryzmem, Terrorysta - Żołnierz - z orientacją na dominację społeczną, a u podłoża wymiaru Terrorysta-Psychopata leży interakcja autorytaryzmu i orientacji na dominację społeczną. Uzyskane wyniki odniesiono do psychologicznych teorii reakcji na terroryzm oraz do teorii RWA i SDO.

Słowa kluczowe: autorytaryzm, percepcja terroryzmu, poznawcze reprezentacje terrorystów, zagrożenie terroryzmem