|
Number 1/2007
|
Samokontrola i wpływy bodźców afektywnych na ocenianie
Alina Kolańczyk
Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej
Wydział Zamiejscowy w Sopocie
Streszczenie |
W artykule zaproponowano funkcjonalne podejście do wyjaśniania wpływu afektu na
ocenianie. Autorka uzasadnia, że wpływy afektorodnych bodźców na ocenianie
a) w kierunku, jaki one "dyktują" (efekt asymilacji), b) w kierunku przeciwnym
(efekt kontrastu), albo c) brak wpływu, determinuje nie tyle samą świadomością
/ nieświadomością bodźca, ile stanem motywacyjnym podmiotu. W wielu eksperymentach
z zastosowaniem paradygmatu afektywnego poprzedzania potwierdzono hipotezę,
zgodnie z którą osłabienie samokontroli przez dezaktywację celów, albo przez
przeciążenie poznawcze, prowadziło do efektu asymilacji. Asymilację obserwowano
nawet w odpowiedzi na ekspozycje fotografii twarzy wyrażających emocje,
wystarczające dla uświadomionej percepcji (1000 msek). Nasilenie samokontroli,
a pośrednio nakierowanie uwagi na błędy (monitorowanie) sprzyjało efektom kontrastu,
nawet w wypadku przedświadomego angażowania uwagi (w czasie zbyt krótkim dla świadomej
percepcji, wnoszącym na przykład 20 msek). Zjawisko to wyjaśnia hipoteza
uwagowo-automatycznego przeczenia /odbicia od wzbudzonego afektu. Hipoteza ta
stanowi rozwinięcie teorii paradoksalnych efektów kontroli Wegnera. Przegląd badań,
a także pilotażowy eksperyment, uzasadniają prawdziwość hipotezy.
Słowa kluczowe: afektywna asymilacja, afektywny kontrast, intuicyjna samokontrola,
świadomość, uwaga, tryby przetwarzania informacji
|
|
|
|
