page top

Numer 4/2016

Okładka pierwszego numeru czasopisma Psychologia Społeczna

 

Społeczne przyjmowanie perspektywy - o egzocentryzmie i empatii 
jako dyspozycyjnych przejawach procesu 
i ich związkach ze spostrzeganiem innych. 

Anna Szuster, Alicja Gniewek, Agnieszka Wojnarowska


Streszczenie
Badania pokazują, że przyjmowanie perspektywy zewnętrznej – zarówno aktywizowane sytuacyjnie, jak i rozumiane jako względnie stała dyspozycja – może znacząco modyfikować interpersonalne i międzygrupowe relacje, np. poprzez hamowanie agresji, czy ograniczanie stereotypizacji. W prezentowanych badaniach eksplorowano związki pomiędzy dwoma przejawami przyjmowania perspektywy – egzocentryzmem i empatią, a spostrzeganiem i ocenianiem innych ludzi. Badanie pierwsze (N = 94) koncentrowało się wokół spostrzegania emocji innych ludzi, w tym zjawiska infrahumanizacji, badanie drugie (N = 120) dotyczyło postaw wobec osoby należącej do innej grupy wyznaniowej. Wyniki pokazują, że egzocentryzm, którego definicyjnym przejawem jest koncentracja na sytuacji innej osoby, współwystępuje z ograniczeniem tendencyjnego spostrzegania emocjonalności innych. Im wyższe nasilenie egzocentryzmu, tym większa przypisywana innym intensywność przeżywania emocji. Ujawniono także negatywną korelację egzocentryzmu z infrahumanizacją. Dyspozycyjna empatia jako przejaw przyjmowania perspektywy okazała się współwystępować ze wzrostem pozytywnych ustosunkowań wobec innych, w postaci opinii dotyczących wrażenia i adekwatności zachowania, a na poziomie tendencji także oceny kompetencji. Empatia okazuje się również być związana z dystansem psychologicznym wobec osoby należącej do odmiennej kategorii wyznaniowej. Uzyskane rezultaty interpretowane są w kategoriach nadrzędnego procesu przyjmowania perspektywy innego, wskazując w szczególności na jego dyspozycyjny aspekt. Pozostają także są spójne ze zgromadzonymi dotychczas wynikami, potwierdzającymi modyfikującą rolę przyjmowania perspektywy w percepcji społecznej i ograniczaniu zniekształceń społecznych.

Słowa kluczowe: przyjmowanie perspektywy innego, empatia, egzocentryzm, orientacja prospołeczna, infrahumanizacja, emocje

© 2005 Polskie Stowarzyszenie Psychologii Społecznej
tworzenie stron www
english logowanie strona główna kontakt strona Polskiego Stowarzyszenia Psychologii Społecznej polish logowanie strona główna kontakt strona Polskiego Stowarzyszenia Psychologii Społecznej