page top

Numer 3/2015

Okładka pierwszego numeru czasopisma Psychologia Społeczna

 

Efekt sformułowania (framing effect): zaangażowanie poznawczego wysiłku 
a wpływ kontekstualnych informacji o zysku lub stracie na podejmowanie decyzji


Dorota Rutkowska, Krzysztof Przybyszewski



Streszczenie
Efekt sformułowania (ang. framing effect) obserwuje się w podejmowaniu decyzji w warunkach ryzyka. Przejawia się on zmianą preferencji między wyborem opcji pewnej a wyborem opcji niepewnej (ryzykownej) w zależności od tego, czy decydent dokonuje wyboru w domenie zysku, czy w domenie straty. W domenie zysku decydenci częściej wybierają opcję pewnego niż niepewnego zysku, zaś w domenie straty częściej preferują opcję niepewnej niż pewnej straty. Jedna z kluczowych kontrowersji dotyczących natury efektu sformułowania wiąże się z poszukiwaniem odpowiedzi na pytanie o to, czy efekt ten stanowi rezultat bezwysiłkowego przetwarzania informacji, czy też powstaje on za sprawą zaangażowania poznawczego wysiłku w analizę problemu decyzyjnego. W artykule przedstawiono przegląd badań, których rezultaty wspierają obydwa stanowiska. W pierwszej części zaprezentowano badania, w których o zaangażowaniu poznawczego wysiłku wnioskowano na podstawie indywidualnych właściwości decydenta. W części drugiej przedstawiono badania dotyczące wpływu warunków sytuacyjnych na angażowanie poznawczego wysiłku w dokonywanie wyborów w domenie zysku lub straty. Część trzecia zawiera przegląd wyników badań, w których o wielkości poznawczego wysiłku wnioskowano na podstawie przebiegu procesu podejmowania decyzji. Podjęto także próbę syntezy doniesień na temat roli poznawczego wysiłku jako czynnika nie tylko zapobiegającego występowaniu efektu sformułowania, ale także w pewnych warunkach wywołującego ten efekt.

Słowa kluczowe: efekt sformułowania, decyzje, ryzyko, wysiłek poznawczy

© 2005 Polskie Stowarzyszenie Psychologii Społecznej
tworzenie stron www
english logowanie strona główna kontakt strona Polskiego Stowarzyszenia Psychologii Społecznej polish logowanie strona główna kontakt strona Polskiego Stowarzyszenia Psychologii Społecznej