page top

Numer 1/2006

Okładka pierwszego numeru czasopisma Psychologia Społeczna

 

Perspektywa sprawcy i biorcy: poza dychotomią

Mirosław Kofta
Wydział Psychologii UW
Uniwersytet Warszawski

Streszczenie
Aż do niedawna, badania nad kontrolą działania i treścią przetwarzania informacji społecznych stanowiły dwie, całkowicie odseparowane od siebie dziedziny studiów. Praca Wojciszke i Baryły jest bardzo obiecującą próbą przerzucenia pomostów miedzy tymi dwoma obszarami badań. Sformułowali oni hipotezę teoretyczną (wspartą sugestywnymi dowodami empirycznymi), że przyjmowanie perspektywy sprawcy aktywności celowej zdecydowanie sprzyja aktywizacji kategorii sprawnościowych, podczas gdy przyjmowanie perspektywy odbiorcy czyjejś aktywności zdecydowanie sprzyja aktywizacji kategorii wspólnotowych (np. interpersonalnych). W moim komentarzu podnoszę trzy kwestie. Po pierwsze, sądzę że warto "wyjść poza dychotomię" i dopuścić istnienie trzeciej, ważnej perspektywy - perspektywy neutralnego (niezaangażowanego) obserwatora. W przeciwieństwie do sprawcy lub biorcy, neutralny obserwator może być zdolny do bardziej złożonego i mniej stronniczego przetwarzania informacji społecznych. Po drugie, sugeruję, że dla treści przetwarzania ważna jest nie tylko pozycja człowieka w interakcji społecznej, ale również treść realizowanego celu: wydaje się rozsądne przypuszczenie, że sprawca skoncentrowany na celu prospołecznym będzie miał przynajmniej częściowy dostęp do kategorii wspólnotowych (a nie tylko sprawnościowych). Po trzecie, perspektywa wspólnotowa - traktowana przez Autorów jako jednorodny byt - może w rzeczywistości, jak przypuszczam, składać się z komponentu interpersonalnego i międzygrupowego. Jak na razie, Wojciszke i Baryła skupili się jedynie na perspektywie interpersonalnej, pomijając międzygrupową.

Słowa kluczowe: kontrola działania, treści sprawnościowe vs. wspólnotowe, perspektywa niezaangażowanego obserwatora, cel prospołeczny, relacje interpersonalne vs. międzygrupowe

© 2005 Polskie Stowarzyszenie Psychologii Społecznej
tworzenie stron www
english logowanie strona główna kontakt strona Polskiego Stowarzyszenia Psychologii Społecznej polish logowanie strona główna kontakt strona Polskiego Stowarzyszenia Psychologii Społecznej