page top

Numer 2-3/2010

Okładka pierwszego numeru czasopisma Psychologia Społeczna

 

Wielowymiarowa analiza wariancji - MANOVA

Elżbieta Aranowska
Jolanta Rytel


Streszczenie
Artykuł dotyczy modelu wielowymiarowej analizy wariancji (MANOVA). W ramach wprowadzenia przedstawiono różnice między tą metodą i jednowymiarową analizą wariancji (ANOVA), równocześnie - w ramach opisu podstawowych planów badawczych z powtarzanymi pomiarami na tej samej populacji - pokazano te schematy badawcze, które dostarczają takich danych, które z kolei mogą być analizowane wyłącznie metodami MANOVA'y. Opisując strukturę formalną modelu, zaprezentowano podstawowe definicje z nim związane, odwołując się do odpowiadających im pojęć ANOVA'y i do naturalnego, intuicyjnego ich rozszerzenia w MANOVA'ie, wykorzystując wcześniejszą dyskusję o niezależności wartości oczekiwanych zmiennych i wartości miar związku dla par zmiennych (a dokładniej - niezależności średnich arytmetycznych i wartości współczynnika korelacji r-Pearsona). Zaprezentowano na czym polega rozszerzenie założeń MANOVA'y, postaci hipotez zerowych oraz statystyk testu. Zwrócono uwagę na niejednoznaczność rozwiązania formalnego (brak jednego ustalonego sprawdzianu testu) i przedstawiono te statystyki, które najczęściej pojawiały się w pakietach statystycznych ostatnich dwu dziesięcioleci. Ilustracją dla przedstawionych rozwiązań formalnych był fikcyjny przykład dobrany dla najprostszego planu jednoczynnikowej, dwuwymiarowej analizy wariancji, dla którego wyznaczono zarówno ręcznie, jak i za pomocą pakietu SPSS, wartości wszystkich wprowadzanych statystyk. Przedstawiono także przykład aplikacji wielowymiarowej analizy wariancji w badaniach psychologicznych dotyczących oceny efektywności pracy menedżerów, równocześnie podkreślając niezbędność komplementarnego stosowania dwu statystycznych metod analizy danych: wielowymiarowej analizy wariancji i analizy dyskryminacyjnej.

Słowa kluczowe: Wielowymiarowa analiza wariancji - MANOVA, analiza dyskryminacyjna, metody wielowymiarowe, statystyczne modele analizy danych.

© 2005 Polskie Stowarzyszenie Psychologii Społecznej
tworzenie stron www
english logowanie strona główna kontakt strona Polskiego Stowarzyszenia Psychologii Społecznej polish logowanie strona główna kontakt strona Polskiego Stowarzyszenia Psychologii Społecznej